OSADA (część S) STANOWISKO 4
Obszar stanowiska badany w 2. połowie XIX wieku przez Konrada Lakowitza pokrywa się z niewielkim piaszczystym wyniesieniem zlokalizowanym w południowej części kompleksu osadniczego, około 200 m od Góry św. Wawrzyńca. W sumie w wyniku badań prowadzonych od 2000 roku z wczesnośredniowiecznym okresem użytkowania tego terenu powiązano 55 jam osadniczych datowanych od końca X do początku XIII wieku. Po wschodniej stronie zwartego występowania grobów odsłonięto kilka dużych jam – półziemianek gospodarczych (obiekty 331, 332, 864, 866), związanych z wyodrębnioną zabudową (zagrodą). Układ przestrzenny odkrytych obiektów wskazywał na wyraźną odrębność tej części stanowiska, związanej z osiedlem, oddalonym od nekropoli o kilkadziesiąt metrów. W ich obrębie zalegał materiał źródłowy związany z VIII i IX fazą rozwoju ceramiki. Trudno oszacować wielkość przestrzeni zajętej przez zabudowę, gdyż badania tej partii stanowiska nie wykraczały w kierunku wschodnim poza wspomnianą strefę. Jamy nie będące grobami odkryto również pomiędzy jamami grobowymi. Wśród nich można wydzielić dwie grupy zróżnicowanych chronologicznie obiektów. Starsze (faza VII–VIII) – obiekty 1, 217, 282, 387, 734, 854 i młodsze (faza IX) – obiekty 62, 96, 121, 190, synchronizowane z najmłodszą fazą osiedla. Przeznaczenie tych jam nie jest do końca wyjaśnione. Wiele wskazuje na to, że część z nich związana była funkcjonalnie z cmentarzem i wykonywanymi w jego obrębie czynnościami obrzędowymi. Do odrębnej strefy eksploatacji terenu zaliczono trzy jamy: ziemiankę mieszkalną o owalnym w rzucie zarysie i wannowatym przekroju (obiekt 816), jamę o bliżej nieokreślonym przeznaczeniu (obiekt 793) oraz być może obiekt 850 ogólnie datowany na wczesne średniowiecze, położone już po południowej stronie, wypłycającej się w tym miejscu bocznej dolinki erozyjnej (faza VIII). Nie jest wykluczone, że ta część stanowiska kryje relikty kolejnego zgrupowania zagród, co nie zostało jednak dotąd potwierdzone.
Szosa Bydgoska 44/48, 87-100 Toruń