Aktualności
Konferencja naukowa „Archeologia Góry św. Wawrzyńca w Kałdusie – historia i teraźniejszość”
W 2026 roku przypada 150 rocznica rozpoczęcia badań archeologicznych przy Górze św. Wawrzyńca w Kałdusie, będącym przedlokacyjnym, historycznym Chełmnem. Jest to jedno z najcenniejszych stanowisk archeologicznych województwa kujawsko-pomorskiego, miejsce nie tylko o niezwykłych walorach historycznych i krajobrazowych, ale o wyjątkowym znaczeniu dla naszego regionu i kultury narodowej – szczególny świadek historii ziemi chełmińskiej i Pomorza Nadwiślańskiego. W bogatych nawarstwieniach kulturowych zachowały się tam liczne ślady materialne świadczące o szczególnej roli tego miejsca zarówno w pradziejach, jak i czasach historycznych, zwłaszcza w początkowym okresie kształtowania się państwowości polskiej. Po zajęciu ziemi chełmińskiej przez zakon krzyżacki powstała tam również warownia Potterberg stanowiąca zapewne siedzibę komturów chełmińskich (1242/43–1283), a w czasach nowożytnych (koniec XVII–1. połowa XIX wieku) wzniesiono tu kaplicę pod wezwaniem św. Wawrzyńca.
W 1876 roku, dokładnie 150 lat temu we wsi Kałdus leżącej wtedy w granicach ówczesnych Prus, odkryto pierwsze groby wczesnośredniowieczne. Przez sto pięćdziesiąt lat, niezależnie od zmieniających się uwarunkowań politycznych i kształtowania się granic państwowych, Kałdus przyciągał uwagę wielu pokoleń badaczy zarówno profesjonalistów, jak i amatorów, zainteresowanych tym niezwykłym miejscem. W latach 1967–1972 badania w Kałdusie prowadzili archeolodzy Wiesława Matuszewska-Kola i Andrzej Kola z ówczesnej Katedry Archeologii Polski i Powszechnej UMK. W 1996 roku, okrągłe 30 lat temu, badania wykopaliskowe rozpoczął tam Instytut Archeologii UMK w Toruniu, co niejako stanowiło kontynuację prac archeologicznych podjętych wcześniej przez naszą Uczelnię.
Rezultaty prac prowadzonych przez ostatnie trzy dekady zaprezentowano w licznych publikacjach naukowych i popularno-naukowych, w tym w uniwersyteckiej serii Mons Sancti Laurentii (tomy 1–8). Na temat odkryć w Kałdusie powstał film popularno-naukowy, a najciekawsze zabytki zaprezentowano natomiast na wystawie archeologicznej „Tajemnice Góry św. Wawrzyńca”, która od 2003 roku pokazywana była w kilkunastu wiodących placówkach muzealnych w Polsce począwszy od Muzeum Narodowego w Warszawie.
W związku z tym wraz z Uniwersyteckim Centrum Archeologii Średniowiecza i Nowożytności pod patronatem Marszałka Województw Kujawsko-Pomorskiego i JM Rektora UMK Instytut Archeologii UMK podjął się organizacji konferencji naukowej wraz z przygotowaniem nowej wystawy, stwarzając tym samym okazję do podsumowania najważniejszych wyników badań, nakreślenia perspektyw badawczych i określenia kierunków zarządzania bezcennym dziedzictwem archeologicznym jakim jest wielokulturowy zespół osadniczy w Kałdusie. Spotkanie w takiej formule będzie również sprzyjać przedyskutowaniu wielu kwestii związanych z uspołecznieniem tego miejsca, w tym przede wszystkim planami stworzenia pod Górą św. Wawrzyńca muzeum z rezerwatem archeologicznym związanym z Muzeum Archeologicznym w Biskupinie.
◄ Zachęcamy do odwiedzenia nowego odcinka KONTEKSTU, w którym dr Paweł Szczepanik opowiada o obiekcie odkrytym w 1998 roku na grodzisku w Kałdusie
https://www.youtube.com/watch?v=kcQiM72kp0Q
◄ Otrzymaliśmy właśnie z Melbourne wyniki analiz metaloznawczych kęsów ołowianych z grodziska (stanowisko 3) oraz denara krzyżowego i fragmentu technologicznej próby menniczej z osady (stanowisko 2). Wyniki niebawem zostaną opublikowane w artykule „Próba mennicza z podgrodzia rzemieślniczo-handlowego w Kałdusie na ziemi chełmińskiej (Poland)”
◄ O archeologicznej przeszłości Kałdusa – ważnego ośrodka na rubieżach Państwa Piastów opowiada kierownik projektu prof. Wojciech Chudziak na antenie Programu 1 Polskiego Radia w magazynie kulturalno-naukowym EUREKA