OSADA (część S) STANOWISKO 4

Obszar stanowiska badany w 2. połowie XIX wieku przez Konrada Lakowitza pokrywa się z niewielkim piaszczystym wyniesieniem zlokalizowanym w południowej części kompleksu osadniczego, około 200 m od Góry św. Wawrzyńca. W sumie w wyniku badań prowadzonych od 2000 roku z wczesnośredniowiecznym okresem użytkowania tego terenu powiązano 55 jam osadniczych datowanych od końca X do początku XIII wieku. Po wschodniej stronie zwartego występowania grobów odsłonięto kilka dużych jam – półziemianek gospodarczych (obiekty 331, 332, 864, 866), związanych z wyodrębnioną zabudową (zagrodą). Układ przestrzenny odkrytych obiektów wskazywał na wyraźną odrębność tej części stanowiska, związanej z osiedlem, oddalonym od nekropoli o kilkadziesiąt metrów. W ich obrębie zalegał materiał źródłowy związany z VIII i IX fazą rozwoju ceramiki. Trudno oszacować wielkość przestrzeni zajętej przez zabudowę, gdyż badania tej partii stanowiska nie wykraczały w kierunku wschodnim poza wspomnianą strefę. Jamy nie będące grobami odkryto również pomiędzy jamami grobowymi. Wśród nich można wydzielić dwie grupy zróżnicowanych chronologicznie obiektów. Starsze (faza VII–VIII) – obiekty 1, 217, 282, 387, 734, 854 i młodsze (faza IX) – obiekty 62, 96, 121, 190, synchronizowane z najmłodszą fazą osiedla. Przeznaczenie tych jam nie jest do końca wyjaśnione. Wiele wskazuje na to, że część z nich związana była funkcjonalnie z cmentarzem i wykonywanymi w jego obrębie czynnościami obrzędowymi. Do odrębnej strefy eksploatacji terenu zaliczono trzy jamy: ziemiankę mieszkalną o owalnym w rzucie zarysie i wannowatym przekroju (obiekt 816), jamę o bliżej nieokreślonym przeznaczeniu (obiekt 793) oraz być może obiekt 850 ogólnie datowany na wczesne średniowiecze, położone już po południowej stronie, wypłycającej się w tym miejscu bocznej dolinki erozyjnej (faza VIII). Nie jest wykluczone, że ta część stanowiska kryje relikty kolejnego zgrupowania zagród, co nie zostało jednak dotąd potwierdzone.

Na osadzie zaobserwowano znaczne nagromadzenie przedmiotów ściśle związanych z funkcją tego miejsca, przede wszystkim utensyliów kupieckich takich jak fragmenty wag, odważniki i monety. Ich związek przestrzenny właśnie z tą partią osiedla jest ewidentny i wskazuje na jej funkcje targowe. Poza tym odkryto również liczne przedmioty poświadczające rozwiniętą działalność metalurgiczną w tym okresie, zwłaszcza obróbkę ołowiu i srebra (narzędzia, formy odlewnicze, odpady produkcyjne, półprodukty). Na wysoki poziom rozwoju społecznego mieszkańców tej części osiedla wskazują również liczne przedmioty takie jak broń i osprzęt koński (ostrogi, wędzidła), biżuteria (kabłączki skroniowe i pierścionki), narzędzia i przedmioty codziennego użytku (noże tauszowane, igielnik z zatyczką), akcesoria gier planszowych i przedmioty rozrywki (kostki do gry z bursztynu i kości, grzechotki z gliny) i drobna plastyka figuralna (figurka konika wykonanego z brązu, główka smoka z gliny, kościana okładzina w formie wieży szachowej).

galeria zdjęć