GRODZISKO (część S – Bazylika) STANOWISKO 3

W trakcie badań prowadzonych w latach 1996-2001 odsłonięto relikty monumentalnej budowli murowanej o długości 36 metrów i szerokości 14 metrów. Usytuowane one były bezpośrednio u północnego podnóża Góry św. Wawrzyńca. Stanowiły je pozostałości zapewne niezrealizowanej inwestycji sakralnej, trzyabsydowego kościoła z jedno- lub trójdzielnym korpusem nawowym.  W części NE zalegały one bezpośrednio na warstwach kultury łużyckiej, a w części W przecinały nawarstwienia wczesnośredniowieczne z materiałem ceramicznym pochodzącym z 4. ćw. X – 1 poł. XI w. Korona murów przykryta była nawarstwieniami zawierającymi homogeniczny materiał ceramiczny z 2. poł. XI i XII w., co pozwoliło na wydatowanie obiektu na 1. połowę XI wieku. Po zachodniej stronie reliktów kościoła odsłonięto relikty konstrukcji kamiennej określonej pod względem funkcjonalnym jako fundament tzw. aneksu zachodniego (wykopy 18, 24, 30) (ryc. 1–3).

Poniżej tej struktury znajdował się duży nieckowaty obiekt łączony ze sferą wyobrażeń mityczno-sakralnych (obiekt 4/98). Jego zasadniczą część stanowił stos kamieni „polnych” usytuowanych w naturalnym obniżeniu terenowym, w którym stwierdzono ślady wysięku wód gruntowych. W obrębie obniżenia terenowego wyróżniono kilka antropogenicznych przegłębień, o trudnej do określenia funkcji, pochodzących zapewne z 1. poł. X w. Stos kamienny, o średnicy około trzech metrów i wysokości niespełna jednego metra, zinterpretowano jako ołtarz ofiarny. Na jego powierzchni i między kamieniami zalegały tysiące nasion czarnego bzu, rozmaite szczątki roślinne (np. ziarna żyta), zwierzęce (kości  bydła, owiec, kóz i koni), a także węgle drzewne i spalenizna (1105±25 BP; 1125±40 BP). Warstwy spalenizny charakteryzowały się podwyższoną zawartością fosforu wskazującą na akumulację w tych warstwach dużych ilości materiału organicznego. W tym kontekście występowały również kości ludzkie, w tym wtórnie użyta w celach ofiarnych czaszka mężczyzny z wczesnej epoki żelaza (2300±35 BP). Stos kamienny przykrywała warstwa gliny oraz spalenizna (warstwa 27; 990±75 BP; 990±60 BP; 1030±70 BP), na której zalegał fundament kamienny tzw. aneksu zachodniego. Zbudowano go na planie regularnego czworoboku o wymiarach 4 x 3,5 metra z wyodrębnioną częścią zachodnią nawiązującą do rozwiązań absydialnych. Bezpośrednio nad nim występowała warstwa zbitej gliny przykrytej utworem piaszczystym z kośćmi zwierzęcymi. W jej obrębie zalegały przedmioty o charakterze elitarnym, w tym łączone z religią chrześcijańską (mosiężne okucie w formie modlącej się kobiety tzw. orantki, denary krzyżowe czy też zapinka/brosza tarczowata ze szklanym oczkiem pokrytym emalią w formie krzyża) czy sferą wierzeń przedchrześcijańskich (brązowy toporek-zawieszka oraz dwa zęby dzika z przewierconymi otworami). Najmłodszy w omawianej strefie badawczej był poziom osadniczy z piecami związanymi z działalnością hutniczo-kowalską datowany na 2. poł. XII i 1. poł. XIII w.

galeria zdjęć