Osada
Badaniami interdyscyplinarnymi objęto również teren osady podgrodowej, której przestrzeń reliktowa występowała w obrębie wszystkich stanowisk archeologicznych wyróżnionych na południowo-wschodnim przedpolu Góry św. Wawrzyńca. Ich wydzielenie podyktowane było przede wszystkim topografią terenu i występowaniem rozdzielających je dolinek erozyjnych.
W centralnej części stanowiska 2, w obrębie kulminacji terenowej stwierdzono ponadstandardową zawartość fosforu, co wskazuje, że strefa ta objęta była we wczesnym średniowieczu wzmożoną aktywnością człowieka. Wartości takie wskazywały, że w tym miejscu koncentrowała się główna zabudowa osady i tu zlokalizowane były chaty, warsztaty i budynki gospodarcze, w których trzymano zwierzęta hodowlane. Świadectwem intensywnego użytkowania tego miejsca jest zagęszczenie jam osadniczych oraz występująca na ich stropie warstwa kulturowa przesycona spalenizną i węglami drzewnymi (warstwa 6). Znacząco wysokie wartości fosforu stwierdzono także w południowo- -wschodniej części osady, gdzie doszukiwać należałoby się kolejnej koncentracji obiektów osadniczych. W sumie na terenie osady podgrodowej odsłonięto około tysiąca, datowanych na okres wczesnego średniowiecza, obiektów osadniczych zróżnicowanych pod względem funkcjonalnym i chronologicznym. Ich rozkład przestrzenny był nierównomierny. Najwięcej z nich występowało w obrębie stanowiska 2 (923 obiekty, w tym 75 grobów szkieletowych), zdecydowanie mniej rozpoznano ich na stanowisku 1 (125 obiektów) oraz na stanowisku 4 (55 obiektów).
Na osadzie zaobserwowano znaczne nagromadzenie przedmiotów ściśle związanych z funkcją tego miejsca, przede wszystkim utensyliów kupieckich takich jak fragmenty wag, odważniki i monety. Ich związek przestrzenny właśnie z tą partią osiedla jest ewidentny i wskazuje na jej funkcje targowe. Poza tym odkryto również liczne przedmioty poświadczające rozwiniętą działalność metalurgiczną w tym okresie, zwłaszcza obróbkę ołowiu i srebra (narzędzia, formy odlewnicze, odpady produkcyjne, półprodukty). Na wysoki poziom rozwoju społecznego mieszkańców tej części osiedla wskazują również liczne przedmioty takie jak broń i osprzęt koński (ostrogi, wędzidła), biżuteria (kabłączki skroniowe i pierścionki), narzędzia i przedmioty codziennego użytku (noże tauszowane, igielnik z zatyczką), akcesoria gier planszowych i przedmioty rozrywki (kostki do gry z bursztynu i kości, grzechotki z gliny) i drobna plastyka figuralna (figurka konika wykonanego z brązu, główka smoka z gliny, kościana okładzina w formie wieży szachowej).
OSADA (część NE i SE) STANOWISKO 2
Zamieszczone materiały pochodzą z publikacji:
Chudziak Wojciech, Błędowski Piotr, Bojarski Jacek, Kaźmierczak Ryszard, Weinkauf Marcin, Kontekst archeologiczno-historyczny, [w:] Wczesnośredniowieczny zespół osadniczy w Kałdusie. Studia archeologiczno-paleobotaniczne, Mons Sancti Laurentii, tom 8, pod red. Wojciecha Chudziaka i Agnieszki M. Noryśkiewicz, Toruń 2016, s. 13–68.
Kałdus, woj. kujawsko-pomorskie. Plan sytuacyjno-wysokościowy wczesnośredniowiecznego zespołu osadniczego z zaznaczeniem wykopów z lat 1958–1973 (a) i 1996–2015 (b). Legenda: 1 – badania MAiEŁ, 1957 rok (E. Kaszewska); 2 – badania KA UŁ, 1958 rok (H. Wiklak); 3 – badania KA UMK, 1967–1973 rok (A. Kola); 4 – badania IA UMK, 1996–2015 (W. Chudziak)
galeria zdjęć
