Osada
Badaniami interdyscyplinarnymi objęto również teren osady podgrodowej, której przestrzeń reliktowa występowała w obrębie wszystkich stanowisk archeologicznych wyróżnionych na południowo-wschodnim przedpolu Góry św. Wawrzyńca. Ich wydzielenie podyktowane było przede wszystkim topografią terenu i występowaniem rozdzielających je dolinek erozyjnych.
W centralnej części stanowiska 2, w obrębie kulminacji terenowej stwierdzono ponadstandardową zawartość fosforu, co wskazuje, że strefa ta objęta była we wczesnym średniowieczu wzmożoną aktywnością człowieka. Wartości takie wskazywały, że w tym miejscu koncentrowała się główna zabudowa osady i tu zlokalizowane były chaty, warsztaty i budynki gospodarcze, w których trzymano zwierzęta hodowlane. Świadectwem intensywnego użytkowania tego miejsca jest zagęszczenie jam osadniczych oraz występująca na ich stropie warstwa kulturowa przesycona spalenizną i węglami drzewnymi (warstwa 6). Znacząco wysokie wartości fosforu stwierdzono także w południowo- -wschodniej części osady, gdzie doszukiwać należałoby się kolejnej koncentracji obiektów osadniczych. W sumie na terenie osady podgrodowej odsłonięto około tysiąca, datowanych na okres wczesnego średniowiecza, obiektów osadniczych zróżnicowanych pod względem funkcjonalnym i chronologicznym. Ich rozkład przestrzenny był nierównomierny. Najwięcej z nich występowało w obrębie stanowiska 2 (923 obiekty, w tym 75 grobów szkieletowych), zdecydowanie mniej rozpoznano ich na stanowisku 1 (125 obiektów) oraz na stanowisku 4 (55 obiektów).
Zamieszczone materiały pochodzą z publikacji:
Chudziak Wojciech, Błędowski Piotr, Bojarski Jacek, Kaźmierczak Ryszard, Weinkauf Marcin, Kontekst archeologiczno-historyczny, [w:] Wczesnośredniowieczny zespół osadniczy w Kałdusie. Studia archeologiczno-paleobotaniczne, Mons Sancti Laurentii, tom 8, pod red. Wojciecha Chudziaka i Agnieszki M. Noryśkiewicz, Toruń 2016, s. 13–68.