OSADA (część NW) STANOWISKO 1
Najbliżej Góry św. Wawrzyńca usytuowane jest stanowisko 1 obejmujące wyraźnie wyodrębniony cypel terenowy znajdujący się przy krawędzi wysoczyzny. Od strony Góry teren ten oddzielony jest głęboką dolinką erozyjną odprowadzającą wody w kierunku doliny Wisły. W trakcie prac prowadzonych w ostatnich czterech dekadach (1997–2023) odkryto złożony układ nawarstwień kulturowych z okresu wczesnego średniowiecza, z którym związanych było 125 jam osadniczych. Większość jam koncentrowała się w północnej części omawianego stanowiska, w przeciwieństwie do większości grobów usytuowanych w jego południowej oraz wschodniej partii. Poza jednym paleniskiem (obiekt 548) związanym z fazą III/IV najstarsze ślady zabudowy wiązać należy z dwiema półziemiankami i towarzyszącymi im obiektami datowanymi na 2.–3. ćwierć XI wieku (obiekt 244 oraz 500, 500a i 500b; faza VI). W całości przebadano pierwszy z wymienionych obiektów, czworokątną chatę z płaską podłogą w postaci ilastego klepiska, paleniskiem i korytarzem wejściowym. Z okresem tym należy również wiązać jamę o charakterze zasobowym (obiekt 407) odkrytą w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu 244. Kolejny etap użytkowania tego miejsca odnosi się do 2. połowy XI i 1. połowy XII wieku (fazy VII–VIII) i został częściowo zsynchronizowany z pobliskim cmentarzyskiem. Z omawianym horyzontem łączyć należy skupisko obiektów odsłoniętych w północnej partii stanowiska, są to pozostałości naziemnych chat zrębowych (obiekty 501–505, 507, 509), półziemianek (obiekt 537 i 547), związanych z nimi palenisk (obiekty 493, 494, 496, 510, 538 i 551) i spichrzy (obiekt 406 i 524). Najmłodszy etap użytkowania tego miejsca datowany na 2. połowę XII–1. połowę XIII wieku (faza IX) reprezentowały głownie jamy o charakterze gospodarczym, takie jak kamienne paleniska (obiekty 464, 474, 478, 488, 497, 506, 527) oraz piwnice-spichrze (obiekt 495, 513, 519 i 522). Grupowały się one na niewielkim obszarze w północnej części stanowiska, przy krawędzi dolinki erozyjnej. Z horyzontem tym połączono również występujący w północno-wschodniej partii stanowiska, duży obiekt stanowiący zapewne relikt kwadratowego budynku naziemnego o rozmiarach 7 x 7 m (obiekt 96) oraz odkrytą w 1957 roku, w południowej części stanowiska obiekt 14. Usytuowany był on pomiędzy grobami szkieletowymi i niewykluczone, że jego funkcja związana była z działalnością funeralną. Lokalizacja omawianego obiektu wyznacza południową granicę w miarę zwartej zabudowy osiedla, zajmującego przede wszystkim partię przykrawędną dolinki erozyjnej. Całość przestrzeni reliktowej od strony wschodniej odgrodzona została w 2. połowie XII i 1. ćwierci XIII wieku sztuczną formą delimitacji terenu w formie niewidocznego obecnie rowu (obiekt 126).
galeria zdjęć
